Üzüm Ne İşe Yarar?

ÜZÜM NE İŞE YARAR? (Vitis vinifera)

Mahalli Adı: Çubuk, asma,

Üzüm Hangi Bölgede Yetişir, Üzümün Kökeni: Asma geçmişi 150 milyon yıl öncesine uzanan yer kürenin en eski bilinen bitkilerinden biridir. Başka bir ifade ile yabani asma türünün insanlık tarihinden daha eski geçmişe sahip olduğu tahmin edilmektedir. V vinifera türü M.Ö. 5000-6000 yıllarında Kafkasya ve Anadolu’da kültüre alındığı ve zamanla buradan dünyanın hemen her yerine dağıldığı kabul edilmektedir. Asma; Antik dönemdeki pagan (çok tanrılı) uygarlıklarından Mısırlılar ‘Osiris’i, Yunan ile Romalılar ise ’Dionysos’u, bağcılık ve şarap tanrısı olarak tanımlamışlardır. Tevrat ve Incil’in büyük tufanı anlatan bölümlerinde ve Nuh peygamberin kültüre aldığı ilk bitkiler arasında asmanın da bulunduğu saptanmıştır. İlk asma bağları, günümüz bağcılığında anaç olarak kullanılan asma türlerinin gen merkezi Amerika kıtasında 1525’te Meksika; 1550’de Peru, Şili, Arjantin’de kurulmuştur. 1616’da Hollanda, 1788’de Avustralya’da, yaygın olarak ülkemizde de yetiştirilmektedir. Çok sayıda çeşit geliştirilmiştir.

Üzüm Nedir?

Çok yıllık, sarılıcı, yaprağını döken, kökü 12 m derinliğe inebilen, 20-30 m uzanabilen bir bitkidir. Gövde: ince ve üzeri boyunca soyulan bir kabukla kaplıdır. Yaprakları almaşıklı dizilidir. Yapraklar, parçalı ve genellikle 5 fusludur, kenarları dişlidir. Fusların uçları sivridir. Yaprak uzun bir sapa sahiptir. Sürgün üzerindeki bazı bölümlerden sülük çıkar. Sülükler tutuculuk ve tırmanıcılık kazandırır. Çiçek küçük ve yeşil renkli çiçeklerden oluşmuş bir salkım şeklindedir. Meyveye üzüm denir. Meyve botanik anlamda bir üzümsü meyvedir. Salkımın şekli, silindirik, konik, kanatlı ve dallıdır. Tanenin şekli ve rengi çeşide göre değişir. Yuvarlak, oval, basık, silindirik, ters oval, sivri oval ve orak vs. şeklindedir. Tohum yuvarlaktan armut formuna kadar değişmektedir. 1000 tane ağırlığı 15 g’dır. Renkleri çok açıktan çok koyu kahverengine kadar değişmektedir.

Üzümün İçerikleri: Şekerler 7.3 g, protein 2.8 g, lif 4.4 g, organik asitler, glikolik dimetil-süksinink, shikiminik, malik, tartarik, süksinik, fumarik, pynivik, oxagglutarik, gliserik asitler, A, B (B1 0.15 mg, B2 0.07 mg) ve C vitaminleri, tanen. Yüksek oranda sakaroz-şeker içerdiğinden, kalori değeri yüksek olan bir besin maddesidir. İçeriği tabloda verilmiştir. Kurutma ve üzüm suyunu işleme sırasında özellikle A ve C vitaminlerinde önemli kayıplar olmaktadır. 100 g üzümde; 57 kalori, potasyum, demir (4 mg/100 g), magnezyum (30 mg), fosfor (190 mg), kalsiyum (53 mg) mineralleri vardır.

Üzümün Faydaları: Faydalanılan kısmı meyve ve yapraklarıdır. Yapraklarından salamura yapılır. Meyve, taze veya kuru olarak değerlendirilir. Taze meyve, zeytin yağı, potasyum karbonat suyu, ayçiçeği sapı veya melengiç çalısı külü ile sarartılır. Üzüm neye iyi gelir; üzümün çekirdekleri kalsiyum ve fosforca (kara üzümün çekirdeği demirce) zengin olduğundan rahim kanserini önler, bağışıklık sistemini güçlendirir. Magnezyum, kişinin iş verimini artırır. Üzüm çekirdeğinde bulunan proantosiyanidis adlı madde güçlü bir antioksidan özelliği taşır. Bu maksatla mutlaka çekirdek, çiğnenerek yenmelidir. Böylece selülit tedavisi de gerçekleştirilir. Günlük-sığla sakızı ile birlikte yendiğinde, zekayı güçlendirir ve damla damla gelen idran durdurmak için faydalıdır. Böbrek taşlarını ve kumlarını döktürür. Üzüm yüksek tansiyonu kontrol altına alır. Üzüm içerdiği meyve asitleri ve lifli yapısı ile mideye zarar vermeden, böbrek ve bağırsak sisteminin çalışmasını düzenler, kanın temizlenmesine yardımcı olur. Yüksek kalori içeriğine karşın, çok düşük miktarda yağ ve protein içerdiğinden ideal bir diyet besinidir.

Etli kısım yenirse; akciğer borusu ile böbrek ve mesane ağrılarına İyi gelir, öksürüğü durdurur, mideyi karaciğeri ve dalağı güçlendirir, kanı yumuşatır, hazmı kolaylaştırır. Mafsal ve romatizma ağrılarına, bedensel ve zihinsel yorgunluklara iyi gelir. Bazı bölgelerde yetiştirilen kara üzümlerin çekirdek ve kabuklarında bulunan özel bir antıoksidan maddenin kalp ve kronik hastalığa etkisi olumludur. Çıban üzerine sarıldığı zaman çıbanı olgunlaştırır. Boğaz ve göğüs ağrılarını dindirir. Oynayan tırnakların üzerine sarıldığı zaman tırnağın düşmesini hızlandırır. Meyve, çekirdekli yendiğinde karaciğer, mide ve dalağa iyi gelir.

Üzüm Neye İyi Gelir?

Kırmızı ve siyah renkli üzümlerin kabuk kısmında bulunan ve fito- alexin grubu bileşiklerden olan resveratrol maddesi, kanseri önler, kalp krizi riskini azaltır. İçerdiği organik asitler, mideye zarar vermeden böbrek ve karaciğerin çalışmasını hızlandırır. Çekirdek ve kabuk, bağırsak metabolizmasını hızlandırır. Vücudu virüslere karşı korur, yağların erimesini sağlar.

Üzüm, C vitamininin aktivitesini artırır, cildi temizler ve taze görünümlü olmasını ve kalmasını sağlar, alerji ve kireçlenmelerde iltihaplanmayı önler, yüksek tansiyonu düşürür, midenin ülser ve gastrit hastalıkları ile karaciğer ve dalak hastalıklarını, romatizma ve mafsal iltihaplarını Önler, kabızlığı giderir, kum ve taşların düşürülmesine yardım eder, LDL kolesterolünün damarlarda birikmesine engel olur. Hastanın nekahet devresini erken atlatmasına -kısa sürmesine- yardım eder.

Taze hasat edilip yenen üzüm, şişlik yapar ve mideyi bozar. Bu nedenle, hasattan sonra 3-5 saat bekletilip yenmelidir. Çok yendiği zaman baş ağrısı yapar.

Meyve; idrar artırıcı, müshil yapıcı, kuvvet verici, sindirimi kolaylaştırıcı etkileri yanında kabızlığı giderir, romatizma ve mafsal iltihaplarını kurutur. Kalbi güçlendirir ve atışını düzenler, cildi güzelleştirir, hamilelerin bulantılarını giderir, gastrit ve mide ülserini iyileştirmede yardım eder. Karaciğer ve dalak hastalıklarında yararlanılır. Kanı ve karaciğeri temizler. Siyah üzüm, kabukları ve çekirdekleri ile birlikte yenirse hücre yenileyicidir.

Not: Kalp krizini, damar sertliğini önler, kolesterolü düşürür.