Zencefil Ne İşe Yarar?

ZENCEFİL (Zingiber officinale)

Zencefil Nerede Yetişir?

Anavatanı Güney Asya olmakla beraber, birçok tropikal ve yarı tropikal ülkelerde (Hindistan, Batı Afrika, Güney Asya adalarında) yetişir. Ülkemizde, süs bitkisi olarak özel şartlarda yetiştirilmektedir. Çin, Sri Lanka, Fiji, Avustralya, Nijerya, Sierra Leone, Jamaika, Brezilya, Kosta Rica, Panama, Hav/aii’de kültürü yapılmaktadır.

Zencefil Nedir? Zencefilin Özellikleri

Bitki rizomlu, çok yıllık, 100 cm kadar boylanan kamış görünümlü otsu bir bitkidir. Yaprak, mızrak şeklinde, uzun, sivri uçlu, tarçın kokuludur. Çiçek, toplu halde ve sarı-menekşe renklidir.

İçerikleri: 100 g baharatta; 347 Kcal enerji, 9.4 g su, 9.1 g protein, 6 g yağ, 70,8 g karbonhidrat, 5.9 g lif, 4.8 g kül, 116 mg Ca, 12 mg Fe, 184 mg Mg, 148 mg P, 1342 mg K, 32 mg Na, 5 mg Zn, 5 mg niasin, 147 IU A vitamini mevcuttur. En etkili bileşenleri; zingeberen (% 10-35), ar.kurkumesn (%6-19), beta seskifelandren (%7-12), beta bizabolen (%5-12), neral (%1-10), jeranial (%3-20), jeranial asetat, 1-8 sineol ve isoflavon.

Bitki, nişasta, rezin, boyar maddeler, uçucu yağ (%l-3) içerir.

Hindistan zencefili; açık kahverengi renkli, kısmen soyulmuş, küçük, kuvvetli limonsu, %2.2 uçucu yağlıdır. Jamaika zencefili, kahverengimsi sarı, soyulmuş, sert, hafif aromatik ve baharlı, %1 uçucu yağlıdır. Çin zencefili; açık kahverengi, soyulmamış, orta derecede aromatik ve limonsu, %2.5 uçucu yağlıdır. Japonya zencefili; açık sarı, kısmen soyulmuş, zayıf aromatik ve limonsu, %2 uçucu yağlıdır. Avustralya zencefili; açık kahverengi, soyulmuş veya soyulmamış, kuvvetli limonsu, %2.5 uçucu yağlıdır.

Zencefil Ne İşe Yarar?

Kurutulmuş rizomlarından yararlanılır. Rizomlar 1.0-1.5 cm kalınlık ve 7.0-15 cm uzunlukta, dallı, yassı ve esmer gri renklidir. Kokusu kuvvetli ve hoş, tadı ise batıcıdır. Kamı yumuşatır, hazmı kolaylaştırır, soğuk ve rutubetten kaynaklanan karaciğer tıkanıklarını açar, Öksürüğü keser, ishali durdurur, iştahı açar, kusmayı önler, göze sürülerek veya yenerek göz kararmalarını önler, zihinsel, bedensel ve cinsel gücü artırır, mide-bağırsak gazlarını giderir. Sıcak su ve şekerle birlikte alındığında, yapışkan ve köpüklü artıkların ishal yolu ile atılmasını sağlar. Özellikle mayhoşumsu olanı cinsel gücü artırır, mide ve karaciğeri ısıtır, balgamı kurutur, zekayı güçlendirir, ağız kokusunu değiştirir-düzeltir. Bu maksatlarla, toz haline getirilip günde birkaç defa 1 g alındığı gibi, % l’lik infüsyon çayından yemek aralarında birer bardak içilir. Saçları canlı ve gür tutar. Bu amaçla, 1-2 kg bitki materyali, 1 litre suda kaynatılır ve elde edilen suyu ile saçlar yıkanır.

Zencefil Nasıl Kullanılır?

Eskiden beri bilinen önemli bir baharattır zencefil. Fırın ürünleri tatlılar ve içeceklerde özellikle tercih edilir. Öğütülen baharat mutfakta; çörek, puding, pilav, bisküvi, barbekü sosu, dolma, dondurma, turta, peynir, makarna, meyve tatlısı, kek, kurabiye, turşu, kızarmış tavukta kullanılır. Baharat karışımı olarak; et, balık, et sosu, marinat, meyve salatası ve sebzelerde faydalanılır. Zencefilden gıda sanayinde baharat ve türevleri, alkolsüz içeceklerde, fırın et ve çeşni ürünlerinde, dondurma ve şekerlemelerde yararlanılır. Genç yeşil rizomlarından özel reçel ve şekerlemeleri yapılır. Ayrıca, eczacılık ve parfümeri sanayinde kullanılır.

Cystitis (sistit)(idrar kesesi iltihaplanması), A ve C vitaminleri eksikliğinden ileri gelir. Bu iltihap, Echerichiae coli bakterisinin sebep olduğu bir hastalıktır. Vitamin yetersizliği sonucu oluşan keratin maddesi katı olduğundan iç kanamalara neden olur. Sistit için, zencefil bitkisi önemli bir kaynak olmakla beraber, en etkili madde ananasta bulunan bromelin maddesidir. Bromelin, piyasada tablet halinde de bulunmaktadır. Cranberry ekstraktı da bol miktarda C vitamini içermekte ve piyasada da mevcuttur.

BEL VE SIRT AĞRILARINI DİNDİRİR

Sistit için aynı zamanda, kişniş, tatlı patates, soğan, sarımsak, yeşil biber, nane, kiraz, kivi, maydanoz, şeftali, üzüm, turunçgiller, salatalık, karpuz, böğürtlen, ahududu, çilek ile sebze ve meyvelerden de yararlanılabilir.

Zencefil, içerdiği isoflavon dolayısıyla, bel bölgesi damarlarını genişleterek bu kısmın beslenmesini sağlayarak bel ve sırt ağrılarını dindirir. Aynı amaçla, patates, soğan, sarımsak kekik, keten tohumu, kişnişten de yararlanılır. Aynca bu bölgede, iltihaplanmayı da önlemek veya kurutmak için Omega-3 bakımından zengin kaynaklar da değerlendirilir.