Pire Otu Ne İşe Yarar?

PİRE OTU NE İŞE YARAR? (Pyrethrum vulgare)

Pire Otu Nerede Yetişir?

 Pireotunun anavatanı, eski dünyanın subtropik bölgeleri ve özellikle Adriyatik kıyıları ile Yugoslavya ve Dalmaçya olarak bilinir. Kafkasya ve İran’da da yetişir. Pireotunun; bugün dünyanın pek çok ülkelerinde özellikle Rusya, Arnavutluk, İspanya, Yugoslavya ve Afrika ülkelerinde geniş olarak üretimi yapılır. Ülkemizin Kuzey Doğu Anadolu Bölgesi’nde bazı türleri yabani olarak bulunmaktadır. Pireotunun bazı önemli türleri aşağıda açıklanmıştır.

P. cinerariifloiunt (Dalmaçya pireotu): Dalmaçya (Hersek, Karadağ)’nın sahil bölgelerinde yabani olarak yetişir. Gümüş renkli, parlak yapraklı, beyaz çiçekli, çok yıllık otsu bir bitkidir.

R roseurn: Ülkemizde yabani olarak yetişir. Doğu Karadeniz Bölgesinde, Çimli Dağı, Erzurum-Oltu ve Olur yaylalarında (2500 m), Çorum, Ardanuç’ta (2000 m’de) bulunur. Yapraklan parçalı, çiçekleri soluk pembe veya morumsu pembe renkli, otsu bir bitkidir.

P. vulgare (solucan otu): Kuzey Doğu Anadolu’da yabani olarak yetişir. 60-120 cm boyunda, parçalı yapraklı, sarı çiçekli, otsu bir bitkidir.

P. balsamita (Marsuvan otu): 180 cm boyunda, beyaz çiçeklidir.

R parthenium L. (Gümüş düğme): Trakya, Kuzey ve Doğu Anadolu’da yetişir. 20-60 cm boylanan, belirgin kokulu, tüylü, parçalı yapraklı, beyaz ve sarı çiçeklidir.

Pire Otu Nedir?

 Pire otu çok, yıllık (6-12 yıl) otsu bir bitkidir. Pireotunun kökü, çok sayıda ve toplu olduğu için küme şeklindedir. Kök sistemi, bitkinin yaşlanmasına paralel olarak dallanır. Bitki boyu 20-120 cm arasında değişir. Saplar diktir ve 5-6 köşelidir. Yaprak, 2-3 yaprakçıktan oluşur. Yaprakların altı tamamen, üstünün ise yarısı tüylüdür veya tüysüzdür. Bu bakımdan alt kısmı kül yeşil, üst kısım boz yeşildir. Yapraklar rozet devrede iken en büyük olup, bitkinin üst kısımlarına doğru gidildikçe küçülür.

Her sap, düğme-kömeç şeklinde olup, çapı 2-5 cm arasında değişen bir çiçekle son bulur. Çiçek, 5-6 mm uzunluğundaki 4 sıra çanak yaprak tarafından korunur. Çiçek tabanı kubbemsi olup sayıları 20 kadar olan ince kısa, dışı sarımsı renkli steril beyaz dilciklere sahiptir. Çiçekler hermaphrodit ve autogamy’dır. Çiçeklenme süresi 2-3 hafta devam eder. Meyve, uzunca, tohumlar çizgili, san veya açık kahve renklidir. 1000 tane ağırlığı 1 g civanndadır.

Pire Otunun İçerikleri: Drogların, piretrin oranlan %0.5-1.5 arasında değişir. Bileşimlerinde tanen, rezin, cinerin, jasmolin ve uçucu yağ bulunur. Uçucu yağın en önemli bileşeni thujon’dur.

Pire Otunun Faydaları: Kullanılan kısmı kapitulumları (çiçek durumunun tüm organlan)’dır. Etken madde piretrin, cinerin ve jasmolin’lerdir. Her iki madde de kontakt etkilidir. İnsan ve sıcak kanlı hayvanlara toksik etkili olmamakla beraber, ambar ve ev zararlılarma-böceklerine kesin etkilidir. Bu bakımdan pestisit kirliliğinin azaltılmasında insektisit olarak kullanılmaktadır. Sentetik pestisitler gibi bağışıklık göstermez ve uçucu olduklarından kalıntı da bırakmaz. Piretrin, henüz sentetik olarak üretilememektedir. Bu nedenle piyasada bulunan piretrin, bitki özütüdür.

Pire otunun etken maddesi, çeşitli kültür bitkilerinde mücadele amaçlı kullanılmaktadır. En zayıf tarafı, tarla şartlarında güneş ışığına karşı hassas oluşudur. Dolayısıyla kapalı zeminlerde ambar zararlıları, sinek, sivrisinek, pire, tahtakurusu, hamam böcekleri ve vücut bitleri gibi zararlılara karşı başarı ile kullanılmaktadır. Taze olarak sofralık tüketilen üzüm, çilek vb. gibi ürünlerin hasadından sonra, kuru meyve, taneli ürünler, yağlı tohumlar ve sebzelerde hasattan önce kullanılır. Uygulama; toz halinde, dumanlama veya sprey halinde olabilir. Pireotu, veterinerlikte alkoldeki solüsyonu bağırsak parazitlerine karşı kullanılır.

Pire otu, halk hekimliğinde de kullanılmaktadır. Kuvvet verici, iştahı açıcı, kurt düşürücü, uyarıcı, ateş düşürücü, idrar artırıcı, gaz söktürücü, mide ve safra taşlarım düşürücü, adet giderici olarak kullanılmaktadır. İnfüsyon (%1) veya dekoksiyon (%2-3) olarak günde 2-3 bardak içilir. Bayanlarda adet söktürmek için, adetin başlangıcından 3-4 gün önce dekoksiyon şeklinde 3-4 bardak içilir. Lezzeti acı olduğundan tatlandırılır. Tedavide, tıbbi dozların üzerinde zehirlemeler yaptığından tehlikeli bir drogtur. Bu bakımdan çocuklara verilmemeli ve doktor kontrolünde hazırlanıp kullanılmalıdır.