Deve Dikeni Ne İşe Yarar?

Mahalli Adı: Deve kengeri, kengel, akkız, uslu kenger, sütlü kengel, meryemana dikeni, kıbbın, Şevkülmeryem.

Kökeni ve Yayılışı: Ülkemizde Karadeniz, Akdeniz, Marmara ve Ege Bölgelerimizde geniş alanlarda yetişir. Açık ve güneşli alanlarda, yol kenarlarında, tarla aralarındaki ekilmeyen kısımlarda yetişir.

Bitkisel Özellikleri: Bir veya iki yıllıktır ve 150 cm kadar boylanır. Gövdesi dikenli ve köşeli olup dallanma gösterir. Yaprakların kenarlan ince dişli, dikenli, beyaz damarlı, soluk yeşil renklidir. Her dalın ucu, bir çiçek tablası ile sonlanır. Çiçekleri mor renklidir. Meyveleri 5-7 mm uzunluğunda, koyu renklidir. Meyve Ağustos-Eylül aylarında olgunlaşır ve hasat edilip kurutulur.

İçerikleri: Flavonoligman, karaciğeri koruyucu etken maddeler kompleksi, taxifolin,acı maddeler, sabit yağ, müsilaj, albümin, silymarin, tanen, rezin, uçucu yağ. Meyvede, sabit yağ, flavon-lignin türevleri (silibin, silidianin, silikristin vb.) içerir.

Faydalanma Yönleri: Drog olarak tohumları değerlendirilir. Son yıllarda ve Özellikle ülkemizde artan alkol tüketimine paralel olarak sarılıkla birlikte (Hepatit C) ortaya çıkan bulaşıcı karaciğer iltihabı (akut hepatit C) gittikçe yaygınlaşmaktadır. Aynı zamanda, dengesiz ve aşırı beslenme nedeniyle, karaciğerin yağlanmasına sebep olur. Bu yağlanma, dokuların büyük kısmının çalışmasına engel olur veya çalışamaz hale sokar. Devedikeni tohumu, bu sorunların çözümünde etkin bir drog olduğu gibi aktif bir doku yenilenmesini de sağlar. Karaciğerde bulunan toksin maddelerinin dışarı atılmasını sağlar. Bu amaçla tohumdan hazırlanan çayı içilir. Piyasada tohumdan hazırlanan preparatlar mevcuttur. Milk thitle adlı ve deve dikeninden hazırlanan preparat, son yıllarda, siroz, sarılık ve diğer hepatit enfeksiyonlarında sıkça kullanılmaktadır. Bu preparat, aynı zamanda, içerdiği silmarin adlı madde yoluyla karaciğeri, oksidasyona karşı koruyan antioksidant enzimlerinin üretimini artırmaktadır.

Tohumdan hazırlanan infüsyon çayı, varis hastalığının tedavisinde yardımcı olur, anne sütünü artırır, safra salgısını hızlandırır, anti- depresif etki yapar. Çayın İçim zevkini artırmak için kokulu bitkiler ilave edilebilir.

Tohum tentürü; baş ağrısı, siyatik, romatizma, karaciğer ve safra kesesi ağrılarında, karaciğer hastalıklarında faydalanılabilir. Yan etkisi yoktur.

Bitkinin toprak üstü kısmı-herbası; idrar söktürür, romatizma ağrılarını dindirir, ateş düşürür, iştahı açar ve sakinleştirir, %5’lik infüsyonu, yemeklerden evvel birer bardak içilir.

Meyveleri; safra artırıcıdır ve karaciğer hastalıklarının tedavisinde kullanılır, %5’lik dekoksiyonu bu amaçla değerlendirilir. Gövdenin kabuğu soyulup, taze olarak yenir.

Dış ülkelerde, silmarin (flavon-lignan) taşıyan hazır ilaçlar, fazla alkol almaktan ileri gelen karaciğer hastalıklarına karşı kullanılmaktadır.

Çiçekli dalları ve kökleri ateş düşürür, idrar söktürür, iştahı açar, mideyi rahatlatır. Bu maksatla, %2-5’lik dekoksiyonundan yararlanılır.