Çemen Ne İşe Yarar?

ÇEMEN NE İŞE YARAR? (Trigonella foenum Graecum L.)

Kökeni ve Yayılışı: Çemen çok eskiden beri bilinen bir kültür bitkisidir. M.Ö. 2500 yılından beri yetiştirilmektedir. Orta Asya ve İran’da yabani olarak yetişmesine rağmen Yakın Doğu, Hindistan ve Etopya’da geniş alanlarda, Çin’de, İberik Yarımadasında, Orta Avrupa ve Kaliforniya’da üretilmektedir. Trigonella cinsi, çoğu Akdeniz ve Doğu’da olmak üzere 50 kadar tür içermektedir. Ancak, Trigonella foenum Graecum L. türünün kültürü yapılmaktadır.

Çemen Nedir? Çemen Ne İşe Yarar?

 Çemen bir yıllıktır. Uzun, düşey ve iğ formunda bir kazık kökü vardır. Baklagillerden olduğu için, Rhizobium bakterileri ite simbiyotik yaşama geçerek, kökü havanın serbest azotunu fıkse eder-biriktirir. Boyu 10-50 cm olup, sap otsu yapıda dik, kesiti yuvarlak,içi boştur. İlk gelişme döneminde tüylü olduğu halde daha sonraki devrelerde çıplaklaşır. Az dallanır. Yoncaya benzeyen yaprakları 5-30 mm sapı ile gövdeye bağlanır ve 3 yaprakçıktan oluşur. Çiçekler, tek veya ikili olarak yaprak koltuklarından çıkar ve sapsızdır. Taç yaprakları solgun sarı, nadiren de menekşe rengindedir. Meyvesi bakla olup 2.5-10 cm uzunluğunda ve 4-20 tohumludur. Tohumlarda 2-3 mm uzunluğunda gaga vardır. 1000 tane ağırlığı 18.8-22.8 g’dır.

İçerikleri: Tohumunda; sabit yağ, müsilaj, fosforlu organik bileşikler, kolin, trigonellin, nikotinik asit ve kumarin, protein (%20) bulunmaktadır.

Çemenin Faydaları: Çemen eski çağlardan itibaren yem ve ilaç olarak kullanılmaktadır. Tohumları kurutulup çerez olarak yenildiği gibi öğütülmüş halde mutfakta çemen baharatı olarak, turşularda, çorbalarda, salatalarda, güveçlerde, soslarda, ve et üzerinde kullanılmaktadır. Ayrıca gıda sanayiinde, fırın ve et ürünleri, alkolsüz içecekler, şekerlemeler, çeşni ürünleri, dondurma, şurup ve şekerli soslar ile jelatin, pudingler, çikletler ve şekerli kremalara ilave edilir.

Bunlardan ayrı yeşil akşamı, yeşil baklaları ve taze sürgün uçlan ve özellikle tohumları insan beslenmesinde kullanılır. Eski Doğu ülkelerinde iştah açıcı ve besleyici özelliğinden dolayı vücut dolgunluğu sağlamak için çemenden yapılan bir tür pasta fazlaca tüketilmiştir. Hatta kavrulmuş tohumları kahve olarak dahi değerlendirilmiştir.

ÇEMEN TOHUMU SÜTÜ ARTIRIYOR

Çemen unu; kimyon, karabiber, yenibahar ve sarımsak ile kanştırılarak yapılan hamuru özel olarak kahvaltılarda kullanılır. Pastırma yapımında etler, özel karışımlı çemen hamuru ile kaplanmaktadır.

Çemen tohumu eski çağlardan bugüne kadar çocuklu hanımların sütünü artırmak için kullanılır. Göğüs yumuşatıcı, midedeki şişliği indirici, balgam söktürücü, saç gelişmesini güçlendirici ağız ve ter kokusunu giderici ve müshil etkilerinden faydalanılmaktadır.

Tarihte olduğu gibi bugün de kuvvet verici ve cinsel arzuyu artırıcı özelliğinden istifade edilmektedir. Şeker hastalığına karşı başarılı olarak kullanılır. Tohumlarından hazırlanan özel lapası, haricen çıbanların olgunlaştırılmasında faydalanılır.

Ayrıca, boyamalarda insektisit olarak da değerlendirilmektedir.