Bayır Turpu Ne İşe Yarar?

Mahalli Adı: Yabanturpu, eşekturpu, karaturp, acırpa, yabani kaşıkotu, yabani lahana.

Kökeni ve Yayılışı: Batı Asya ve Doğu Avrupa kökenlidir. Ilıman iklimlerde, Asya, Avrupa, Amerika ve Kuzey Afrika’da yabani olarak bulunur Avrupa ülkeleri ile ABD’de de tarımı yapılmaktadır.

Bitkisel Özellikleri: Rizomları dik gelişen, etli kazık köklüdür. Çok yıllık, 50-120 cm boyunda, otsu bir bitkidir Kazık kökü, koyu yeşil morumsudur. Yaprak büyük, kenarları dişli, uzun saphdır. Çiçek, küçük, beyaz renklidir. Meyve, oval, sarıdan siyaha kadar değişen renklerde tohumlara sahiptir. Yaprak ve genç sürgünler hasat edilip tüketilir. Kökleri ise her mevsimde sökülüp kullanılır. Sökülen kökrizom yıkanır, kabukları ayrılıp dilimlenerek kurutulur.

İçerikleri: Sinigrin glikoziti, hidrolizde mirosinaj enziminin etkisiyle uçucu yağ verir. Koku ve lezzeti allil izotiyosiyanat (%45-%55)’tır. Ayrıca, 2-feniletil izotiyosiyanat (%40-50), allil tiyosiyanat, 2-bütil izotiyosiyanat ve 4-pentenil izotiyosiyanat gibi kükürtlü bileşenler içerir.

Faydalanma Yönleri: Baharat olarak köklerinden yararlanılır ancak fazla bilinmez. Bilinen yaygın kullanım şeklinde, genç bitki ve özellikle yapraklar salata olarak tüketilir. Mutfakta; sos, sote, haşlama et, salata sosu, aperatif, salça, çeşni ürünlerinde ve gıda sanayinde, su ürünü soslarında ve ayrıca, eczacılık sanayinde değerlendirilir. Baharat, ezildiği zaman lezzetlidir. Aynı familyanın diğer bitkileri olan lahana, turp, tere ve hardal gibi keskin, yakıcı, acı, yoğun, batıcı lezzetlidir.